عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦١ - سخن در اطراف شاهد و قسم

ترجمه:

ز: كسى كه قسم مى‌خورد در سه مورد لازم است بطور قطع و جزم قسم بخورد:

١- در فعلى كه از خودش سر زده است.

٢- در ترك فعلى كه خود بآن مبادرت ورزيده است.

٣- در فعلى كه از ديگرى صادر شده است.

و در يك مورد بايد قسم برنفى علم بخورند و آن در جائى است كه مورد قسم ترك فعل از غير باشد.

سخن در اطراف شاهد و قسم‌

هر امرى كه با شهادت يك مرد عادل و دو زن عادله ثابت مى‌شود با شهادت يك مرد و قسم نيز ثابت مى‌گردد و آن موردى است كه محلّ نزاع از امور مالى بوده يا مقصود از آن مال باشد و آن چند امر است باين شرح:

١- دين‌

٢- قرض‌ [١]

٣- غصب‌

٤- عقود معاوضى مانند: بيع و صلح‌

٥- جنايتى كه سبب ثبوت ديه گردد مانند جنايت خطائى و عمد الخطاء [٢] و كشتن هريك از پدر و حرّ و مسلمان فرزند و عبد و كافر را و نيز مانند شكستن استخوان كسى اگر چه از روى عمد باشد و نيز مانند جنايت جايفه و مامومه. [٣]

[١] قرض اخص از دين مى‌باشد چه آنكه دين اعم است از مال و غير مال ولى قرض خصوص مال مى‌باشد.

[٢] قتلى را گويند كه شبيه به خطاء باشد مانند فعلى كه غالبا سبب قتل نميشود در موردى كه فاعل قصد كشتن ندارد منجر به قتل گردد.

[٣] مأمومه: جنايتى است كه بسر كسى وارد گردد و اثرش به جمجمه برسد و جائفه جنايتى است كه آلت به‌